İçeriğe atla

Sözlük

Savunma Güç Elektroniği Sözlüğü

Ürün sayfalarımızda ve teknik rehberlerimizde geçen terimlerin kısa tanımları. Her maddede bir tanım, ürün datasheet'inden alınmış bir değer ve konuyu ayrıntılı anlatan sayfaya bağlantı bulunur.

Frekans çevirme ve 400 Hz güç

400 Hz güç

400 Hz güç, şebekenin 50 ya da 60 Hz'i yerine 400 hertz frekanslı, genellikle 115 VAC AC beslemedir. Gemi, radar ve kara sistemi elektroniği bu frekansı kullanır; 400 Hz için yapılan trafo, filtre ve güç kaynakları daha küçük ve hafiftir. Tesisler ve liman bağlantıları 50/60 Hz verdiği için 400 Hz, yükün yakınında frekans çeviriciyle üretilir.

Datasheet örneği: PowerGuard Static 400, 3 faz 360–440 VAC, 50–60 Hz girişi 60–400 Hz'de 115–220 VAC çıkışa çevirir; PowerGuard Outdoor'da her biri 4 kVA olan iki adet 3 faz 115 VAC 400 Hz çıkış vardır.

Statik frekans çevirici

AC beslemenin frekansını elektronik olarak değiştirir: doğrultucu, DC ara devre ve inverter çıkışı istenen frekans ve gerilimde yeniden üretir; dönen makine yoktur.

Datasheet örneği: PowerGuard Static 400: giriş 3 faz 360–440 VAC, 50–60 Hz; çıkış 115–220 VAC, 60–400 Hz.

Döner (motor-jeneratör) frekans çevirici

Döner frekans çevirici bir motor-jeneratör grubudur: şebekeden beslenen elektrik motoru ortak mil üzerinden bir jeneratörü döndürür; çıkış frekansını (örneğin 400 Hz) jeneratörün tasarımı belirler. Aynı işi yarı iletkenlerle, dönen parça olmadan yapan statik çeviricinin eski alternatifidir.

Datasheet örneği: Statik karşılığına örnek PowerGuard Outdoor: statik çift dönüşüm, mikroişlemci kontrollü, IGBT tabanlı yüksek frekanslı PWM.

THD (toplam harmonik bozulma)

THD, bir AC dalga biçiminde harmoniklerin, yani temel frekansın katlarının, temel bileşene oranını gösterir. Yüzde olarak verilir; değer düştükçe dalga biçimi saf sinüse yaklaşır.

Datasheet örneği: MIL-UPS-2K3: çıkış THD %3'ün altında (doğrusal yük); PowerGuard Outdoor ve PowerGuard Static 400: çıkış THD %5'in altında.

Frekans modülasyonu (güç çıkışı)

Güç kaynağı özelliklerinde frekans modülasyonu, yük ve giriş sabitken çıkış frekansının nominal değer etrafında ne kadar inip çıkabileceğinin sınırıdır; radyodaki FM ile ilgisi yoktur. Hertz cinsinden verilir; değer küçüldükçe frekans daha kararlıdır.

Datasheet örneği: PowerGuard Outdoor: en fazla 1 Hz; PowerGuard Static 400 ve PowerGuard AC-AC 12 kVA: en fazla 4 Hz.

Gerilim modülasyonu

Gerilim modülasyonu, yük ve giriş sabitken çıkış gerilimi genliğinin tekrarlı olarak ne kadar artıp azalabileceğinin sınırıdır. Volt rms (Vrms) cinsinden verilir; değer küçüldükçe hassas elektronik daha kararlı beslenir.

Datasheet örneği: PowerGuard Static 400 ve PowerGuard Outdoor: en fazla 2,5 Vrms; PowerGuard Static 400 kararlı durum değerlerine 200 ms'de ulaşır.

AFE (aktif ön uç doğrultucu)

Aktif ön uç, pasif diyot köprüsü yerine kontrollü güç anahtarlarıyla kurulan giriş doğrultucusudur. Kontrol döngüsü giriş akımını besleme gerilimini izleyecek biçimde şekillendirir; şebekeye ya da jeneratöre geri yansıyan harmonikler azalır, güç faktörü yükselir.

Datasheet örneği: PowerGuard TPS-115 AFE güç topolojisi kullanır; MIL-UPS-2K3, AFE mimarisiyle 0,95'in üzerinde giriş güç faktörüne ulaşır.

MIL-STD-1399-300B

MIL-STD-1399, gemi elektrik güç sistemi ile beslediği ekipman arasındaki arayüzü tanımlayan ABD askeri standart serisidir. Bölüm 300B, 60 Hz ve 400 Hz AC gücü kapsar: ekipmanın kabul etmesi gereken gerilim ve frekans karakteristiklerini ve beslemenin sağlaması gereken kalite sınırlarını belirler.

Datasheet örneği: PowerGuard Static 400'ün çıkış gerilimi ve frekansı gereksinimleri MIL-STD-1399-300B'ye göre tanımlıdır.

Yıldız ve üçgen bağlantı

3 fazlı çıkışın iki bağlantı biçimi: yıldızda her faz ortak nötre göre ölçülür (115 VAC faz-nötr); üçgende nötr yoktur (115 VAC faz-faz).

Datasheet örneği: PowerGuard Static 400: yıldızda 115 VAC faz-nötr, güç faktörü en az 0,85; üçgende 115 VAC faz-faz, en az 0,80; ikisi de 400 Hz.

Güç dağıtımı ve koruma

PDU (güç dağıtım birimi)

Bir ya da birden çok güç girişini alıp platformdaki ya da kabindeki ekipman için korumalı, anahtarlanabilir çıkışlara böler.

Datasheet örneği: PDU-RT5002: 3 × 220 VAC 50 Hz giriş, 10 × 25 A korumalı AC/DC çıkış, 4U 19"; TDG-EDP-D0X: (+) ve (−) 400 A bara.

DC bara

DC kaynakları tek noktada toplayan ve çıkışları oradan besleyen, çoğunlukla bakır rijit iletkendir; kablodan daha yüksek akım taşır.

Datasheet örneği: TDG-EDP-D0X: (+) ve (−) 400 A güç baraları Akü 1, Akü 2, alternatör ve akü şarj cihazı girişlerini toplar.

Ayrıntı: DC bara nedir

MIDI sigorta

MIDI sigorta cıvatalı tip bir sigortadır: sigorta şeridi bir yuvaya takılmaz, bara ya da terminal saplamalarına vidalanır. Cıvatalı bağlantı titreşime ve araç DC devrelerinin yüksek akımlarına uygundur; bu yüzden araç dağıtım çıkışlarında sık kullanılır.

Datasheet örneği: TDG-EDP-D0X: 28 VDC'de 100 A, 60 A ve 30 A MIDI çıkış sigortaları; 30 A'den 200 A'e kadar yedek MIDI sigortalar.

Bypass anahtarı (PDU)

Bypass anahtarı, arıza ya da sınır değer aşımında çıkışı kesecek koruma mantığını devre dışı bırakıp beslemeyi sürdürür. Yükü kaybetmenin arızadan daha kötü olduğu kritik anlar içindir; bilinçli kullanılmalı, iş bitince eski konumuna alınmalıdır.

Datasheet örneği: PDU-RT5002: BYPASS anahtarı açıkken tüm arıza ve uyarılar yok sayılır, sistem beslemeye devam eder; PDU-R2D4'ün ön panelinde acil durdurma ve bypass butonları vardır.

Parafudr (aşırı gerilim koruyucu, SPD)

Parafudr, şebeke ya da jeneratör hattındaki kısa süreli aşırı gerilimleri (anahtarlama darbeleri, yıldırımın indüklediği darbeler) ekipmana ulaşmadan toprağa yönlendirir. Pano ya da dağıtım biriminin girişine konur.

Datasheet örneği: PowerGuard PDU-R2D4'te giriş hattında LED durum göstergeli entegre parafudr (SPD) bulunur; AC güç dağıtım panosunun ED0 ve EDX şemalarında parafudr yer alır.

EMI conta

EMI conta, kapak ile gövde arasına takılan iletken contadır. Aradaki boşluğu elektriksel olarak kapatır; metal kutu elektromanyetik girişime karşı kesintisiz bir kalkan olarak kalır. Aynı zamanda kutuyu sızdırmaz yapar.

Datasheet örneği: TDG-EDP-D0X'te kapakta EMI conta bulunur; AC güç dağıtım panosunda kutu kapağında EMI conta, kapak ve gövde topraklamasıyla birlikte kullanılır.

Akü kesici

Akü kesici, araç akülerini dağıtım barasından ayıran anahtar ya da kontaktördür. Bakım sırasında hattı enerjisiz bırakır, acil durumda ekibin aküleri hızla devreden çıkarmasını sağlar.

Datasheet örneği: TDG-EDP-D0X'te akü kesici ve acil durdurma butonu bulunur; giriş kontaktörü 21 VDC'nin altında açılarak aküleri sistemden ayırır.

Giriş ve yük kontaktörü

Kontaktör, bobinle kumanda edilen güç anahtarıdır; düşük akımlı bir kontrol sinyaliyle yüksek akımlı bir devre açılıp kapanır. Dağıtım biriminde giriş kontaktörü kaynağı baraya bağlar, yük kontaktörü bir çıkış grubunu açar ya da kapar.

Datasheet örneği: TDG-EDP-D0X: giriş kontaktörü 21,5 VDC üstünde kapanır, 21 VDC altında açılır ve yük kontaktörünü de açar; acil durdurma ikisini de açar. MAR-2 çıkışlarını K1 ve K2 kontaktörleriyle merkezden yönetir.

ATS (otomatik transfer anahtarı)

Aktif kaynak kesilince yükü, operatör müdahalesi olmadan, öncelik sırasındaki bir sonraki kaynağa aktarır.

Datasheet örneği: PDU-RT5002: UPS, şebeke ve jeneratör girişleri (3 × 220 VAC); öncelik şehir şebekesinde, gerektiğinde jeneratöre geçiş.

Şebeke–jeneratör seçim panosu

Operatörün iki AC kaynaktan birini (şebeke ya da jeneratör) elle seçip çıkış gruplarına dağıttığı panodur. ATS'den farkı geçişin elle yapılmasıdır.

Datasheet örneği: MAR-2: 220 VAC 50 Hz şebeke/jeneratör girişi, elle AC kaynak seçici, 9 × 220 VAC çıkış.

19 inç rack ve rack birimi (U)

Ekipman montajı için standart kabin genişliği; yükseklik rack birimiyle (U) sayılır, 4U bir cihaz 1U bir cihazın dört katı yüksekliktedir.

Datasheet örneği: PDU-RT5002: 4U, 19" rack; PDU-R2D4: 2U, 19″, 482,6 mm ön panel.

AC-DC ve DC-DC güç dönüştürme

AC-DC dönüştürücü

AC beslemeyi (şebeke, jeneratör ya da 400 Hz) elektronik, akü ve araç yükleri için regüleli DC çıkışa dönüştürür.

Datasheet örneği: PowerGuard-A1000: 90–265 VAC, 45–420 Hz giriş; 24 VDC / 1 kW çıkış.

DC-DC dönüştürücü

Bir DC gerilimi başka bir DC gerilime dönüştürür; örneğin 12 VDC araç barasından ekipman için 24 VDC üretir. Genellikle regülelidir, çoğu zaman izolasyonludur.

Datasheet örneği: PowerGuard-D1000: 10–18 VDC giriş (12 VDC nominal), 24 VDC / 1 kW çıkış.

Aktif PFC (güç faktörü düzeltme)

Aktif güç faktörü düzeltme, güç kaynağının akımı besleme gerilimiyle aynı fazda ve sinüse yakın çekmesini sağlayan giriş katıdır. Güç faktörünü 1'e yaklaştırır; aynı faydalı güç için şebekeden ya da jeneratörden daha az akım çekilir, geri yansıyan harmonik bozulma azalır.

Datasheet örneği: PowerGuard-A1000: 50/60 Hz tam yükte PF ≥ 0,99 (400 Hz'de ≈ 0,75–0,8); PowerGuard-A 380: PF ≥ 0,95 (tipik); PowerGuard-A 380/30: tam yükte ≥ 0,95 (ön değer).

Galvanik izolasyon

Galvanik izolasyon, iki devre (genellikle dönüştürücünün girişi ve çıkışı) arasında doğrudan iletken yol olmamasıdır; enerji bir trafonun manyetik alanı üzerinden geçer. Toprak döngülerini keser, bir taraftaki arıza ve gürültünün diğerine geçmesini önler; yalıtımın dayandığı test gerilimiyle belirtilir.

Datasheet örneği: PowerGuard-D1000: giriş–çıkış 1500 VDC; PowerGuard-A1000: 2000 VAC (1 dk fabrika testi); TPS-24DCAC: tüm çıkışlar girişten ve birbirinden izole.

İletimle soğutma

İletimle soğutmada ısı, fanla üflenmek yerine montaj yüzeyine cıvatalanan metal taban plakası üzerinden elektronikten uzaklaşır. Hava yolu olmadığı için gövde tamamen sızdırmaz ve sessiz olabilir; aşınacak ya da tozla tıkanacak fan yoktur.

Datasheet örneği: PowerGuard-A1000 ve PowerGuard-D1000 iletimle soğutulan taban plakası kullanır; +55 °C'ye kadar güç azaltmadan 1 kW sürekli çıkış verir.

Güç azaltma (derating)

Güç azaltma, ortam sıcaklığı (ya da yükseklik) arttıkça ürünün sürekli verebileceği gücün plana göre düşürülmesidir. Datasheet'te tablo ya da eğri olarak verilir; değeri oda sıcaklığında değil gerçek kurulum sıcaklığında okumak aşırı ısınmayı ve kapanmaları önler.

Datasheet örneği: TPS-24DCAC: −20 °C ile +40 °C arasında %100; +50 °C'de güç azaltma başlar; +60 °C'de DC-DC modüller %70, DC-AC modüller %60 sürekli. PowerGuard-A1000 ve D1000: +55 °C'ye kadar güç azaltma yok.

Tutma süresi (hold-up)

Tutma süresi, giriş kesildikten sonra güç kaynağının kondansatörlerinde depolanan enerjiyle çıkışı regülasyon içinde tuttuğu süredir. Kısa kesintilerde, kaynak geçişlerinde ve marş sırasındaki gerilim düşümlerinde yükü taşır.

Datasheet örneği: PowerGuard-A1000: tam yükte, 230 VAC girişte 20 ms; PowerGuard-D1000: dahili kapasiteyle tipik 5 ms, harici bulk kondansatör opsiyonel.

UVLO (düşük gerilim kilidi)

Düşük gerilim kilidi, giriş gerilimi belirlenen eşiğin altına düşünce dönüştürücüyü kapatır; giriş daha yüksek bir eşiğin üstüne çıkmadan tekrar açmaz. İki eşik arasındaki fark (histerezis), örneğin akü marştan sonra toparlanırken çıkışın sürekli açılıp kapanmasını önler.

Datasheet örneği: PowerGuard-D1000: UVLO en az 8,5 V – en fazla 9,5 V, histerezis kontrollü; PowerGuard-A 380'in giriş korumaları arasında UVLO bulunur.

Motor sürücüler, UPS ve güç koruma

Frekans invertörü (VFD)

Motora verdiği frekansı ve gerilimi değiştirerek motor hızını ayarlar. Frekans çeviriciden farkı, çıkışının genel ekipman için değil motor sargısı için olmasıdır.

Datasheet örneği: Mil-Drive-55: 5,5 kW nominal (opsiyonel 18 kW'a kadar), 3 × 400 VAC, 0–500 Hz.

FOC (alan yönlendirmeli kontrol)

Motor akımını tork üreten ve akı üreten iki bileşene ayırıp her birini ayrı denetleyen vektör kontrol yöntemidir; düşük hızlara kadar hassas tork ve hız sağlar.

Datasheet örneği: Mil-Drive-55: sensörlü ve sensörsüz FOC, seçilebilir 4–32 kHz PWM, 0,1–600 s rampa.

STO (güvenli tork kesme)

Motorda tork üreten enerjiyi kesen sürücü güvenlik fonksiyonudur; fonksiyon etkinken motor tork üretemez ve bunun için sürücünün ana beslemesini ayırmak gerekmez.

Datasheet örneği: Mil-Drive-55: çift kanallı STO girişi ve ayrı acil durdurma.

Rejeneratif fren direnci

Motor yavaşlarken ya da yük tarafından döndürülürken jeneratör gibi çalışır ve sürücünün DC barasına enerji geri verir. Sürücünün dışına bağlanan rejeneratif fren direnci bu enerjiyi ısıya çevirir; böylece DC bara gerilimi sürücüyü kapatacak düzeye çıkmaz.

Datasheet örneği: Mil-Drive-55'te harici rejeneratif direnç için ayrı bir konnektör (KN6, 24WE6SA) vardır; aşırı yük kapasitesi 60 s için %150, 2,5 s için %175'tir.

Online çift dönüşüm

Online çift dönüşümde gelen AC önce doğrultulup DC'ye çevrilir, sonra inverterle yeniden AC üretilir; yük her zaman inverterden beslenir. Giriş kesilince akü DC tarafta devreye girer, çıkışta aktarım anı olmaz. Statik frekans çeviriciler de aynı AC-DC-AC ilkesini kullanır.

Datasheet örneği: MIL-UPS-2K3: online (çift dönüşümlü), 2,3 kVA, 30 dk yedekleme; PowerGuard Outdoor: statik çift dönüşüm, mikroişlemci kontrollü.

KGK (kesintisiz güç kaynağı, UPS)

Giriş beslemesi kesilince kritik yükleri aküden beslemeye devam eder, giriş varken çıkışı düzenler.

Datasheet örneği: MIL-UPS-2K3: 115 VAC 60 Hz saf sinüs çıkış, 2,3 kVA online, sızdırmaz VRLA jel aküyle 30 dk yedekleme.

Saf sinüs çıkış

Basit inverterlerin modifiye sinüs ya da kare dalga çıkışının aksine, düşük harmonikli ve ideal sinüse yakın AC çıkıştır.

Datasheet örneği: MIL-UPS-2K3: PWM kontrollü inverter, < %3 THD ve ±%2 gerilim regülasyonu; TPS-24DCAC: 120 VAC ve 220 VAC saf sinüs AC çıkış.

Süperkapasitör (ultrakapasitör)

Süperkapasitör enerjiyi akü gibi kimyasal tepkimeyle değil, elektrostatik olarak (elektriksel çift katmanda) depolar. Çok daha hızlı şarj ve deşarj olur, yüksek tepe akımlarını kaldırır; araç barasında kısa süreli, yüksek güçlü yedekleme için uygundur.

Datasheet örneği: PowerGuard EBB: 16–32 VDC araç sistemleri için 3600 F süperkapasitör; araç kontağı kesildikten sonra 3 saat beslemeye devam eder.

Ters polarite koruması

Akü ya da takviye kablosu artı ve eksi ters bağlandığında ekipmanı ve kablajı korur.

Datasheet örneği: PowerGuard TPB-01: 12 / 24 VDC, 500 A'e kadar, IP67; excite kesildikten 8 s sonra alternatörü kapatır.

Araç elektroniği ve askeri standartlar

Vetronik

İngilizce vehicle electronics (araç elektroniği) ifadesinin kısaltması: askeri araca entegre edilen güç, veri, ekran, kamera ve kontrol elektroniği.

Datasheet örneği: SENTRA KBM: 28 VDC (MIL-STD-1275E) giriş, 11 izole kamera çıkışı.

MIL-STD-1275

Askeri kara araçlarındaki 28 VDC elektrik sisteminin karakteristiğini tanımlayan ABD askeri standardıdır: kararlı durum gerilim aralığı ile bağlı ekipmanın dayanması gereken dalgalanma, yükselme ve sivri darbeler.

Datasheet örneği: SENTRA KBM: 28 VDC giriş (MIL-STD-1275E); TDG-VMS-111: 28 VDC, MIL-STD-1275E (Rev. 01 ön tasarım değerleri).

CAN-Bus

Araç kontrol üniteleri, sensörler ve ekranların mesaj alışverişi yaptığı iki telli, çok düğümlü seri veri yolu (ISO 11898).

Datasheet örneği: SENTRA-16: 32 kanal (16 koltuk + 16 kemer), CAN-Bus ISO 11898.

SAE J1939

CAN 2.0B üzerinde çalışan; motor, şanzıman ve diğer araç verileri için standart mesajlar tanımlayan ağır vasıta protokolü.

Datasheet örneği: TDG-VMS-111: 2 × CAN 2.0B (J1939 / özel); kamera görünümleri CAN J1939 araç sinyalleriyle otomatik değişir (Rev. 01 ön tasarım değerleri).

NVIS uyumluluğu

NVIS (gece görüş görüntüleme sistemi) uyumluluğu, bir ekranın ya da ışığın gece görüş gözlüğünün yükselttiği dalga boylarında, gözlük görüntüsünü bozmayacak kadar az enerji yaymasıdır. Uyumluluk tipleri ve sınıfları MIL-STD-3009'da tanımlıdır.

Datasheet örneği: TEDEG'in tedarik edip entegre ettiği TDG-DSP-101, opsiyonel olarak MIL-STD-3009 NVIS Type I Class B uyumlu çift modlu arka aydınlatma sunar.

BLACKOUT modu (ışık disiplini)

Gizli harekât için bir birimin görünür göstergelerini ve sesli uyarılarını kapatan ışık disiplini modu.

Datasheet örneği: T-Light ikaz birimi: blackout modu görsel ve sesli uyarıları kapatır; TPS-24DCAC: BLACKOUT anahtarı röle grubu üzerinden panel LED'lerini söndürür.

IP69K

Toz geçirmez olan ve basınçlı yıkama gibi yakın mesafeden yüksek basınçlı, yüksek sıcaklıklı su jetine dayanan gövdeler için koruma sınıfı.

Datasheet örneği: Araç üstü T-Light Searchlight ve T-Light Turret projektör gövdesi IP69K'dır.

MIL-STD-461 ve MIL-STD-810

MIL-STD-461 yayılım ve duyarlılık için elektromanyetik girişim ve uyumluluk (EMI/EMC) sınırlarını, MIL-STD-810 sıcaklık, titreşim, şok ve nem gibi çevresel test yöntemlerini belirler.

Datasheet örneği: Mil-Drive-55: MIL-STD-810G uyumlu yapı, MIL-STD-461F uyumlu elektromanyetik tasarım.

Projektörler ve aydınlatma

Projektör, ışıldak, searchlight ve spotlight

Searchlight (projektör, ışıldak) ışığı yüksek şiddetli dar bir huzmede toplar; uzağa ulaşır ve hedef aramak için bir alanı tarar. Spotlight ise kısa mesafede sabit bir noktayı ya da küçük bir alanı aydınlatır; burada menzilden çok düzgün bir ışık lekesi önemlidir. Uzun menzil için yalnız lümene değil, kandela cinsinden tepe şiddetine bakılır.

Datasheet örneği: T-Light Turret: 191.900 cd tepe ışık şiddeti (10° mercek), 4.590 lm. Araç üstü T-Light Searchlight: beyaz 30 W / 4.500 lm ve IR 30 W / 940 nm.

Pan-tilt

Pan-tilt mekanizması bir projektörü ya da kamerayı iki eksende hareket ettirir: pan yatay düzlemde dönüş, tilt yukarı-aşağı harekettir. Motorlu pan-tilt ünitesi araç içindeki kontrol kutusundan yönetilir; ekip ışığı siper dışına çıkmadan yönlendirir.

Datasheet örneği: Araç üstü T-Light Searchlight: yatayda sınırsız 360°, dikeyde 135° (opsiyonel 360°) hareket; IP65 kontrol kutusundan kumanda.

940 nm kızılötesi aydınlatma

940 nanometre dalga boyundaki kızılötesi aydınlatma insan gözünün göremediği aralıktadır; ışık görünür bir parıltı vermez. Aydınlatılan sahneyi gece görüş kamerası görür; bu da gizli gözetleme ve sürüşe olanak tanır.

Datasheet örneği: Araç üstü T-Light Searchlight: IR 30 W, 940 nm; gece görüş kamerasıyla etkin aydınlatma menzili ≈ 100 m.

Lümen, kandela ve lüks (lux)

Lümen (lm) kaynağın yaydığı toplam ışık, kandela (cd) tek yöndeki ışık şiddeti, lüks (lx) yüzeye düşen ışıktır. Projektör menzili kandela ve hedef aydınlık düzeyinden okunur: arama için 1 lux, insan ya da araç tanımak için 5 lux.

Datasheet örneği: T-Light Turret: 191.900 cd (10°) ile 1 lux'ta ~440 m arama, 5 lux'ta ~195 m tanıma menzili; 15° sürüm 85.350 cd ile ~290 m ve ~130 m; ikisi de 4.590 lm. T-Light Tower: 112.000 lm.